Lawiny cz.1.

19.02.2012r.  w Dolinie Goryczkowej, która jest miejscem uważanym powszechnie za bezpieczne pod lawiną zginęła narciarka. Po  tej tragedii TOPR i TPN ruszyli z akcją „Lawinowe ABC” (http://www.lawinoweabc.pl/pl) .  Jej celem jest kształcenie turystów wychodzących w góry.  Odpowiedni sprzęt i umiejętności w krytycznej sytuacji pozwalają na uratowanie partnera i dają szanse na bycie odnalezionym. Hasło kampanii jest proste:

Załóż detektor. Weź sondę i łopatkę.

Nie narażaj życia z miłości do gór.

Dziś podzielę się z Wami notatkami z zajęć, które Andrzej Maciata, instruktor TOPRu, przeprowadził w ramach Warsztatów Lawinowych na Krakowskim Festiwalu Górskim.

Wyjście w góry w ziemie jest równoznaczne z wejściem na teren zagrożony. Zawsze! Co więcej w Tatrach lawiny zawsze są powodowane przez działania człowieka (ewentualnie zwierząt).

Sprawdzając prognozowany stopień zagrożenia lawinowego na dany dzień warto zapoznać się z opisem, co ten stopień oznacza w praktyce.

Oto tabela ze strony TOPR (http://www.topr.pl/html/lawiny/2012/opis_stopni_pl.htm):

STOPIEŃ ZAGROŻENIA STABILNOŚĆ POKRYWY ŚNIEŻNEJ PRAWDOPODOBIEŃSTWO WYZWOLENIA
(ZEJŚCIA) LAWINY
ZALECENIA DLA RUCHU OSÓB
BARDZO WYSOKI 5 bardzo wysoki Pokrywa śnieżna jest na ogół słabo związana i dalece niestabilna. Istnieje prawdopodobieństwo samoczynnego schodzenia wielu dużych, niejednokrotnie również bardzo dużych lawin***, także w terenie średnio stromym. Wysoce niekorzystne warunki
Poruszanie się w  terenie jest zazwyczaj niemożliwe. Zaleca się zaniechanie wszelkich wyjść w  góry i  pozostanie w  obszarach nie objętych zasięgiem zagrożenia lawinowego.
WYSOKI 4 wysoki Pokrywa śnieżna jest słabo związana na większości stromych stoków*. Wyzwolenie lawiny jest prawdopodobne na licznych stromych stokach już przy małym obciążeniu dodatkowym**. Możliwe jest samorzutne schodzenie licznych średnich, a często również dużych lawin***. Warunki zdecydowanie niekorzystne.
Poruszanie się wymaga ekstremalnie dużej zdolności do lawinoznawczej oceny sytuacji. Zaleca się zaniechanie wszelkich wyjść w teren wysokogórski. Należy pozostawać w granicach średnio stromych stoków oraz brać pod uwagę zasięg lawin z wyżej położonych stoków.
ZNACZNY 3 znaczny Pokrywa śnieżna jest umiarkowanie lub słabo związana na wielu stromych stokach*. Wyzwolenie lawiny jest możliwe już przy małym obciążeniu dodatkowym**, przede wszystkim na stromych stokach*. W niektórych przypadkach możliwe jest samorzutne schodzenie średnich, a sporadycznie także dużych lawin***. Warunki w znacznej mierze niekorzystne.
Poruszanie się wymaga bardzo dużego doświadczenia oraz posiadania bardzo dużej zdolności do lawinoznawczej oceny sytuacji. Należy unikać stromych stoków* szczególnie wskazanych pod względem wystawy i wysokości*.
UMIARKOWANY 2 umiarkowany Pokrywa śnieżna jest umiarkowanie związana na niektórych stromych stokach*, na ogół jednak jest związana dobrze. Wyzwolenie lawiny jest możliwe zwłaszcza przy dużym obciążeniu dodatkowym**, przede wszystkim na stromych stokach*. Nie należy spodziewać się samorzutnego schodzenia dużych lawin***. Częściowo niekorzystne warunki.
Poruszanie się wymaga umiejętności oceny lokalnego zagrożenia lawinowego i odpowiedniego wyboru trasy szczególnie na wszystkich stromych stokach* oraz na stokach średnio stromych* szczególnie wskazanych pod względem wystawy i wysokości.
NISKI 1 niski Pokrywa śnieżna jest na ogół dobrze związana i stabilna. Wyzwolenie lawiny na ogół jest możliwe tylko przy dużym obciążeniu dodatkowym** w nielicznych miejscach w bardzo stromym, lub ekstremalnym terenie*. Możliwe jest samorzutne schodzenie lawin głównie w postaci zsuwów i małych lawin***. Na ogół dogodne warunki dla wędrówek.
Szczególną ostrożność należy zachować na stokach ekstremalnych i bardzo stromych.

legenda -opis stopni zagrożenia lawinowego

Objaśnienia:

* Ogólne wskazówki na temat stoków, na których występuje tendencja do schodzenia lawin może zawierać komunikat lawinowy (np. wysokości bezwzględne, wystawa stoków, formy terenu).

  • teren średnio stromy: stoki o nachyleniu mniejszym niż 30 stopni;
  • teren stromy: stoki o nachyleniu równym, lub większym niż 30 stopni;
  • teren ekstremalny, bardzo stromy: obszar o nachyleniu większym niż 40 stopni, lub szczególnie niekorzystny ze względu na rzeźbę terenu, pokrycie, bliskość grzbietu.

** Obciążenie dodatkowe:

  • małe: np. pojedynczy narciarz/snowboardzista jadący płynnie bez upadków, mała grupa (2 – 4 osoby) narciarzy/osób poruszających się na nartach lub na rakietach zachowująca należyte odstępy odciążające (minimum 15 m), pojedynczy piechur/wspinacz poruszający się na nartach lub rakietach;
  • duże: np. pojedynczy piechur/wspinacz, mała grupa narciarzy/osób poruszających się na nartach lub na rakietach śnieżnych nie zachowująca należytych odstępów odciążających, duża grupa narciarzy/osób poruszających się na rakietach (5 i więcej osób), dynamicznie zjeżdżający narciarz/snowboardzista, skuter śnieżny, ratrak.

Samorzutne schodzenie lawin: lawiny powstałe bez udziału człowieka

Wystawa: linia spadku stoku względem kierunku geograficznego

Na podstawowe wyposażenie lawinowe składają się:

  1. detektor
  2. sonda
  3. łopatka do odkopywania poszkodowanych
  4. poważnie traktowany trening z zakresu wykorzystywania tego sprzętu.

18 minut – to czas w którym osoba porwana przez lawinę ma ok 90% szans na przeżycie. Po tym czasie szanse  drastycznie spadają.  Jednak czas dotarcia ratowników na lawinisko jest znacznie dłuższy. W tej sytuacji niezwykle ważne jest szybkie i skuteczne działanie ludzi, którzy byli w pobliżu miejsca wypadku.

Krzywa przeżywalności ( wykres pochodzi ze strony: http://ludziegor.pl/news/51/76/Lawinisko/d,Niezbednik)

Ludzie bardzo często, nawet jeśli biorą ze sobą detektor lawinowy, rezygnują z zabrania sondy i łopatki. Tymczasem przeprowadzono badania. 120 ochotników wyposażonych w różne urządzenia miało w pięcioosobowych grupach odnaleźć fantoma zakopanego pod 120cm warstwą śniegu na terenie 100m2. Wyniki są jednoznaczne:

  • grupy wyposażone w detektory, sondy i łopatki wydobyły fantoma po średnio 16 minutach
  • grupy z detektorami i łopatkami po ok 26 minutach
  • grupy z detektorami i sondami po 50 minutach
  • grupy wyposażone jedynie w detektory po 70 minutach.

Detektor lawinowy jest urządzeniem, które może zarówno nadawać sygnał, jak i go odbierać.

Dobry detektor powinien:

  •  posiadać co najmniej 2 anteny
  •  mieć minimalny zasięg ok 40m
  •  posiadać możliwość przełączenia trybu cyfrowego na analogowy
  • być odporny na uszkodzenia mechaniczne.

Dodatkowymi atutami są: serwis w Polsce i możliwość aktualizacji oprogramowania.  Inne funkcje, np. klinometr, czy kompas niepotrzebnie zużywają baterie i zachęcają do wyciągania detektora z kurtki. Tymczasem zasady korzystania z detektora są proste:

Uruchom, sprawdź, wsadź pod kurtkę i zapomnij!

Wyjmij tylko w razie wypadku lub po powrocie do schroniska.

Kolejnym, choć niestety drogim, elementem wyposażenia, które może uratować turystę w trakcie lawiny jest plecak wypornościowy. Zwiększa on szanse przeżycia aż do 97%.  Używając go trzeba pamiętać, że:

  • przed sezonem należy sprawdzić butlę z gazem (argonem) i wkręcić ją w odpowiednim miejscu w plecaku
  • uchwyt inicjujący nosimy w specjalnej kieszeni na pasie biodrowym, a w momencie wejścia na teren niebezpieczny montujemy do plecaka
  • trotyl w uchwycie inicjującym należy wymieniać co 3 lata
  • poduszki po napełnieniu gazem można zwinąć tylko po opuszczeniu niebezpiecznego terenu, np. po zejściu poniżej linii lasu lub w schronisku.

One response to “Lawiny cz.1.

  1. Pingback: warsztaty lawinowe | wyprawownik·

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s