Alba Iulia

Alba Iulia jest miastem bardzo starym. Starożytni Rzymianie założyli tu obóz Apulum, który z czasem przerodził się w stolicę Dacji. Choć przeszłość miasta była burzliwa, zawsze podnosiło się ono na nowo. I dziś nie trzeba wyjątkowo lotnego umysłu, by spostrzec, że miasto miało bardzo duże znaczenie militarne. Na jego terenie znajduje się Cytadela Alba Karolina[1], która zajmuje powierzchnię 70ha. Cóż, trudno jej nie zauważyć, choć nam się to udało :) We wschodniej części twierdzy znajduje się baza wojskowa.

Mury cytadeli w Alba Iulia (fot. A. Olchawska).

Cytadelę wzniesiono w latach 1714-1728 na ruinach twierdzy z XIV w. Warto zwrócić uwagę na 3 bramy wykonane według projektu Johanna Königa.

Brama cytadeli w Alba Iulia (fot. A. Olchawska).

Na terenie cytadeli znajdują się wszystkie ważniejsze zabytki Białego Grodu[2]. Na ich zwiedzenie wystarczy pół dnia.

Jakie zabytki znajdują się na terenie cytadeli?

  • Palatul Principilor Pałac Ksiażęcy – Kiedy Alba Iulia była stolicą Księstwa Siedmiogrodu, budynek ten pełnił rolę pałacu książęcego, choć wzniesiono go z myślą o siedzibie kurii.
  • Catedrala Incoronarii – Sobór Koronacyjny to cerkiew łącząca tradycyjne rumuńskie style architektoniczne. Należy do niej katedra św. Trójcy otoczona dziedzińcem, dwa pawilony i wysoka dzwonnica.

Sobór Koronacyjny w Alba Iulia (fot. A. Olchawska).

  • Biblioteka Batthyáneum – Założona w 1772r. przez biskupa Ignacego Batthyány’ego biblioteka zawiera blisko 60 tysięcy woluminów, w tym ponad 1200 rękopisów i 500 inkunabułów. W księgozbiorze znajduje się wiele niezwykle cennych pozycji!
  • Muzeul Unirii – Muzeum Zjednoczenia z kolekcją archeologiczno etnograficzną i Salą Zjednoczenia, w której to w 1918r. uchwalono przyłączenie Transylwanii do Królestwa Rumunii.
  • Obelisk postawiony ku czci przywódców powstania chłopskiego z 1784r., których torturowano w cytadeli i którzy tu dokonali żywota.
  • Drewniana cerkiew św. Trójcy wzniesiona w stylu marmaroskim.
  • Biserica Sf. Mihai – Katedra św. Michała to miejsce w którym doszło niegdyś do tragedii. W 1277r. w niedokończonej jeszcze katedrze[3] spłonęło 2 tysiące osób, które zostały tam uwięzione w czasie powstania Sasów. W XIV w. świątynię znowu odbudowano, nieco zmieniając jej formę[4]. Kolejnych zniszczeń dokonali później Turcy, Austriacy i Węgrzy.

Zwiedzając katedrę warto zwrócić uwagę na płaskorzeźby przedstawiające św. Michała walczącego ze smokiem (XIII w.), freski (XIV w.) i sarkofagi rodziny Hunyadych.

Katedra św. Michała w Alba Iulia

W kaplicy królewskiej spoczywa wraz z mężem, królem węgierskim  Janem Zygmuntem Zápolnya pewna znamienita Krakowianka. Mowa oczywiście o Izabeli Jagiellonce. Postać ta jest bardzo ciekawa, dlatego wspomnę o niej w kilku zdaniach. Urodziła się w 1519r. jako pierwsze dziecko Bony i Zygmunta Starego. Imię nadano jej po babce, księżnej Mediolanu, Izabeli Aragońskiej. Dzieciństwo spędziła w Krakowie i na Litwie. Odebrała staranne wykształcenie i gdy była w stosownym wieku, starania o jej rękę rozpoczęło wielu znamienitych adoratorów. Nie będę tu pisać o romantycznych uniesieniach, czy szalonej namiętności. W grę wchodziły tylko kwestie polityki. Co prawda, gdy Izabela miała 4 lata, podpisano umowę o jej mariażu z  Henrykiem (synem francuskiego króla Franciszka), ale po klęsce w bitwie pod Pawią stało się jasne, że lepiej poszukać innego kawalera. Wśród wielu „dobrych partii” znalazł się też Zygmunt Zápolya. Zygmunt Stary nie chciał mu jednak oddać ręki córki. Wiedział, że Izabela trafiłaby do kraju ogarniętego wojną. Co gorsza, Zápolya walczył z Habsburgami. Po kilku latach usilnych starań, Zygmunt Stary zgodził się na ślub. Warunkiem było jednak podpisanie pokoju z Ferdynandem Habsburgiem. Tak też się stało i choć Zygmunt pozostał królem Węgier, po jego śmierci tron miał przejść w ręce Ferdynanda, a nie dzieci.

Półtora roku po ślubie, wkrótce po urodzeniu przez Izabelę syna, Zygmunt Zápolya umarł. Izabela z maleńkim Janem II Zygmuntem nie mogła jednak liczyć na odszkodowanie należne jej od Ferdynanda bo ten nie dysponował stosownymi środkami. Skoro zatem Habsburg nie mógł wypełnić warunków porozumienia, ona nie zamierzała rezygnować z tronu.  Pomimo braku doświadczenia, pozycji i młodego wieku (21 lat) Izabela wystąpiła przeciwko arcyksięciu i jego poplecznikom: Sulejmanowi Wspaniałemu (sułtanowi tureckiemu) i Jerzemu Utiešenoviciowi (biskupowi Wielkiego Waradynu). Wysłała poselstwo do ojca z prośbą o radę. Odpowiedź była dla niej zaskakująca, choć jeśli weźmiemy pod uwagę podejście Zygmunta do etyki nie powinna dziwić: umów należy dotrzymywać. Jednak Izabela nie zamierzała ustąpić. Cały czas pozostawała w kręgu walki o władzę. Usiłowała nawet doprowadzić do koronacji syna, ale Utiešenović pokrzyżował jej plany. W 1551r. zmuszono ją do oddania insygniów koronacyjnych i wygnano. W ramach rekompensaty Jan II Zygmunt miał otrzymać Księstwo Opolskie, wysoką pensję i tytuł księcia Rzeszy. Ziemie okazały się jednak ruiną, a pieniądze nie były przekazywane. Dzielna Krakowianka nie dawała za wygraną. Pojechała do Lwowa. Miała tam doglądać swoich dóbr. Takie przynajmniej chciała stworzyć pozory. Faktycznie, chciała być bliżej Węgier. Szykowała się do powrotu. W 1556r. sejm siedmiogrodzki zwrócił jej władzę. W Klużu przywitał ją młody książe Stefan Batory. Mimo, że Jan II  był już pełnoletni, na 5 lat pełnię władzy przyznano Izabeli. Nie udało się jej odzyskać całości należnych jej ziem, ale jej pozycja była mocniejsza. Walki nie ustawały. Izabela zmarła w 1559r., a Jan II Zygmunt bardzo szybko zrzekł się pretensji do tronu.

Miniatura Izabelli Jagiellonki w stroju wdowim, warsztat Lucasa Cranacha Młodszego, 1555 r. (reprodukcja pochodzi ze strony http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Izabella_Jagiellonka.jpg )

Miniatura Izabelli Jagiellonki w stroju wdowim, warsztat Lucasa Cranacha Młodszego, 1555 r. (reprodukcja pochodzi ze strony http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Izabella_Jagiellonka.jpg )


[3]Świątynię w tym miejscu wzniesiono już w XI w. Niestety Tatarzy w czasie najazdu zniszczyli romańską budowlę. Mieszkańcy grodu w 1241r. rozpoczęli jej odbudowę.

[4] Jan Hunyady chcąc urządzić w katedrze rodzinny grobowiec, postanowił sfinansować remont wnętrza świątyni. W czasie odbudowy wudłużono absydę głównej nawy. Katedra zyskała też nowy ołtarz.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s