Kopalnia uranu w Kowarach

Kopalnie rozmaitych ród w Kowarach istniały już w średniowieczu. Pierwszą kopalnię żelaza na tym terenie miał założyć waloński gwarek Laurenius Angelus. Bogactwo złóż naturalnych bezpośrednio przekładało się na dobrobyt okolicznych mieszkańców.

Dziś jednak skupimy się na czasach bardziej współczesnych. W latach dwudziestych XX w. Niemcy odkryli w okolicach Kowar promieniotwórcze rudy. Najpierw skupili się na pozyskaniu radu. Wkrótce jednak zaczął im przyświecać inny cel.

W znajdującej się nieopodal wiosce Krzaczyna powstały zakłady Bonit. Oficjalnie mówiło się, że produkowano tam silniki do rakiet. Sąsiedztwo kopalni uranu pozwalało jednak snuć przypuszczenia, że w podziemnych laboratoriach trwają prace nad bronią atomową. Wyścig zbrojeń trwał.

Kopalnia uranu w Kowarach (fot. A. Olchawska).

Gdy front zaczął się niebezpiecznie zbliżać, Niemcy zadbali o  zasypanie i zalanie podziemi oraz zniszczenie (bądź zabezpieczenie) dokumentacji.

Wywiad radziecki doskonale zdawał sobie sprawę, że w Kowarach znajdują się najcenniejsze rudy uranu. Rosjanie przybyli tu w 47′. Otworzyli  zakłady R-1. Pracowników obowiązywała klauzura tajności, teren był pilnie strzeżony, a Kowary stały się miastem zamkniętym. Żeby tu wjechać lub opuścić miasto, trzeba było posiadać specjalną przepustkę. Oficjalnie wydobywano tam wyłącznie rudy żelaza ;)

Kopalnia uranu w Kowarach (fot. A. Olchawska).

Istnieje hipoteza, że właśnie z Kowar pochodził uran wykorzystany przez ZSRR w czasie pierwszej udanej próby jądrowej przeprowadzonej w sierpniu 1949 r.  w Semipałatyńsku.

W 1950r. w okolicznych sztolniach pracowało aż 7 tysięcy osób! Wszyscy zdawali sobie sprawę, że promieniowanie jest szkodliwe, ale nie wiedziano jeszcze, jak poważne będą konsekwencje. Górnicy jedli posiłki w wyrobiskach, wracali do domów w ubraniach brudnych od radioaktywnego pyłu, nie przechodzili badań okresowych. Zanieczyszczona woda z hałd spływała do Jedlicy.

Kopalnia uranu w Kowarach (fot. A. Olchawska).

Gdy złoża zaczęły się wyczerpywać, Rosjanie opuścili Kowary. Gomułka zakładał jednak, że  polski uran przyczyni się do rozwoju kraju. Plan był naprawdę ambitny. Miały powstać elektrownie jądrowe i okręty z napędem atomowym.

Warunki pracy nieco się poprawiły, a  wysokie pensje i darmowe mieszkania przyciągały chętnych górników.

Polscy naukowcy zaczęli prowadzić badania. W 1966 r. otwarto Zakład Doświadczalny Uranowych Koncentratów Chemicznych. Rosjanie mimo, że chcieli kupować od nas uran, nie chcieli zdradzić swoich metod wzbogacania go. Mimo to już z końcem grudnia 66′ udało się wyprodukować 10kg wzbogaconego uranu.  Wkrótce wydobycie przestało się opłacać.

Ostatnią kopalnię zamknięto w 1973r. Instalacja do wzbogacania uranu nadal znajduje się na terenie zakładu R-1. Fabrykę tą widać z drogi, gdy jedzie się do kopalni w Kowarach. Oczywiście wstęp jest wzbroniony, a na miejscu pracuje ochrona. Ptaszki ćwierkają jednak, że przed zakładem znajdują się kadzie do przechowywania uranu ;)

Zakłady R-1 (fot. A. Olchawska).

Szacuje się, że z kowarskich sztolni wydobyto ok. 600 000 ton rud uranu. Taka ilość wystarczyłaby do wyprodukowania 200 bomb atomowych!

W latach 1974-1989 działało w Kowarach inhalatorium radonowe. Antroterapia wykorzystywana jest w leczeniu schorzeń układu oddechowego, krwionośnego i kostnego. Pomaga również zregenerować organizm.

Działające obecnie nowoczesne inhalatorium otwarto w 2002r. Jest ono jedynym w Polsce i 5 na świecie naturalnym inhalatorium!

Kopalnia uranu w Kowarach (fot. A. Olchawska).

W 2002r. około 1200m chodników Liczyrzepy udostępniono  zwiedzającym. Trasę przechodzi się z przewodnikiem w ciągu godziny. W tym czasie dowiadujemy się wielu ciekawych informacji nie tylko o złożach uranu, ale również o minerałach występujących w Sudetach, Walonach… i ich ukrytym skarbie. Specjalnie dla turystów przygotowano również pokaz laserowy z prelekcją na temat bomby atomowej.

Adres kopalni: ul. Podgórze 55, 58-530 Kowary
GPS: 15°50´48E,  50°45´32N

W kopalni utrzymuje się stała temperatura 8stopni więc warto zabrać ciepłą odzież.

Godziny otwarcia:

  • Listopad – Kwiecień – w godz. 10:00 – 16:00
  • Maj– Czerwiec – w godz.   9:00 – 17:00
  • Lipiec – Sierpień – w godz.   9:00 – 18:00
  • Wrzesień – Październik – w godz.  9:00 – 19:00

Kopalnia uranu w Kowarach (fot. A. Olchawska).

One response to “Kopalnia uranu w Kowarach

  1. Nieprawdą jest jakoby uran z Kowar był wykorzystany do budowy pierwszej radzieckiej bomby atomowej. Wystarczy porównać daty uruchomienia eksploatacji kopalni (1948r), co jest zdecydowanie za późno na doprowadzenie urobku do materiału na bombę. Uran na pierwszą bombę pochodził z okupowanej Saksonii (późniejsze NRD), później z okupowanej Bułgarii, Czech i dopiero wtedy z Kowar.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s